Certificering als strategische voorwaarde
De voorbereiding op wat komen gaat, begint volgens Van Lent met certificering. ‘De huidige AEO-status (Authorised Economic Operator) bestaat sinds 2008 en zal ook met de invoering van het nieuwe UCC blijven bestaan.  Met deze status toon je als vergunninghouder aan dat je processen, systemen en datakwaliteit op orde zijn. Dat is de komende jaren de beste basis. Met de invoering van het UCC doet ook de figuur van de Trust & Check Trader haar intrede.  Met deze status kun je in de toekomst als of namens een importeur goederen binnen de EU in omloop brengen zónder directe actieve tussenkomst van de douane. Met als voordelen snellere afwikkeling van douanezaken, minder fysieke grenscontroles, een sterkere marktpositie als expediteur en aantoonbare beheersbaarheid van aansprakelijkheid en verzekerbaarheid. Voorwaarde is wel dat alle benodigde data vooraf digitaal beschikbaar zijn in de EU Customs Data Hub. Verder betaal je douanerechten periodiek in plaats van per zending. Dat verlicht ook nog eens de administratieve lasten.’

Directe of indirecte vertegenwoordiging
Voor veel bedrijven in transport en logistiek is douane geen primaire activiteit. Toch gaat het om grote bedragen: invoerrechten, belastingen, potentiële boetes en naheffingen. ‘En de verantwoordelijkheidsvraag is complexer dan veel bedrijven denken’, aldus Van Lent. ‘Zij kiezen er daarom steeds meer voor om zich door een douane-expediteur te laten vertegenwoordigen. Daarbij is er een verschil tussen directe en indirecte vertegenwoordiging. Gaston Schul werkt als directe vertegenwoordiger, de aansprakelijkheid ligt daarbij primair bij de verlader zelf. Bij indirecte vertegenwoordiging - vooral gebruikelijk buiten de EU - handelt de douane-expediteur op eigen naam en draagt daarmee een ander, zwaarder risicoprofiel.’

Nieuwe risico’s en aansprakelijkheden
Het advies van Van Lent is helder. ‘Werk samen met een ervaren, gecertificeerde douanespecialist. Laat je systemen en data aansluiten op de nieuwe EU-architectuur. En zorg dat je risico’s en aansprakelijkheden - via de juiste verzekeringen en voorwaarden - aantoonbaar beheersbaar zijn. Voor dat laatste is Meijers de onafhankelijke, ervaren makelaar met onderscheidende kennis en ervaring in de sector transport en logistiek.’

EU Customs Data Hub
In die nieuwe douanewerkelijkheid worden blockchaintechnologie en realtime datastromen gebruikt. ‘Verladers, expediteurs en vervoerders kunnen straks direct - zonder tussenkomst van nationale douanediensten - data aanleveren aan de EU Customs Data Hub. De e-commerce stromen zullen als eerste via de EU Customs Data Hub worden afgehandeld. Voor e-commerce geldt overigens ook dat er een einde komt aan de douanevrijstelling voor zendingen met een waarde onder de 150 euro.’ 

Data is de sleutel
Bestaande systemen zoals ICS2 (Import Control System) en NCTS6 (New Computerised Transit System) zijn volgens Van Lent al onderdeel van deze digitale douanetransitie. De bij douanetransacties behorende risico's zijn niet nieuw, maar worden wel groter als bedrijven hun data en datakwaliteit niet op orde hebben. Is straks je data niet juist en/of niet op tijd? Dan riskeer je voortdurende controle en vertraging in je supply chain. Ook relatief nieuwe wetgeving zoals CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) en EUDR (European Union Deforestation Regulation) zijn van invloed op de internationale goederenstromen. De douane is er om het internationale verkeer van goederenstromen soepel te faciliteren. Een voorwaarde is wel dat bedrijven hun datakwaliteit serieus nemen.’

‘De Europese douane ondergaat een totale, fundamentele transformatie’, vertelt Van Lent. ‘Dat begint met de herziening van de UCC (Union Customs Code): het Europese douanewetboek dat de juridische basis is voor alle douaneprocedures in de EU. Een tweetal andere aspecten zijn de oprichting van een Europese douaneautoriteit en de invoering van de EU Customs Data Hub. Dit laatste betekent in de praktijk de stapsgewijze invoering van één nieuw, centraal, digitaal platform waar fabrikanten en logistieke bedrijven hun douanedata voor de hele EU gaan indienen. Daar vindt op termijn ook de centrale controle en handhaving plaats. Nu gebeurt dat allemaal nog in alle afzonderlijke Europese landen. De invoering van de EU Customs Data Hub verloopt gefaseerd, om te beginnen met e-commerce als eerste domein.’